هایدریشن بریک، شمشیر دولبه قوانین در جام جهانی؛ تصمیمی برای نجات بازیکنان یا تغییر چهره فوتبال؟

فوتبال در این یک قرن درمیان رشته‌های مختلف ورزشی، کمترین تغییرات را در قوانین داشته و به همین دلیل هر وقت فیفا خبر از تغییری در اجرای مسابقات این رشته محبوب در تمام دنیا می‌دهد، بلافاصله رسانه‌ها و کارشناسان را در تمام دنیا وارد بحث‌های فنی می‌کند که آیا این قانون و تغییر، مفید است یا مضر؟ به نفع فوتبال است یا اسپانسرها؟

در آستانه جام جهانی ۲۰۲۶ و در پاسخ به یک نگرانی بزرگ، فیفا خبر از اعمال یک قانون جدید در این تورنومنت داد. به خاطر اختلاف ساعت قاره آمریکا با اروپا، آسیا و آفریقا -که بخش عمده علاقمندان به فوتبال و بینندگان تلویزیونی را در خود جای داده‌اند- مسابقات این دوره در گرم‌ترین ماه سال، باید در گرمترین ساعات روز و شب برگزار می‌شد.

می‌دانیم که پخش تلویزیونی و پول اسپانسرها چقدر برای فیفا مهم است که اغلب مواقع در مواجهه با مسائل دیگر، خواست آنها نزد فیفا -در برنامه‌ریزی و اجرای مسابقات- عملی می شود. در این دوره گرما و بعد مسافت بین ورزشگاه‌های بازی‌های مختلف برای هر تیم، دو نگرانی‌ مهم تیمها، کارشناسان و مربیان بود که باعث بروز بحث‌های بسیار و درنهایت، این قانون جدید شد.

جدول گروه ایران بعد از پایان دور دوم؛ تیم ملی بالاتر از بلژیک و نیوزلند

تصمیمی که موافقان آن را گامی مهم در راستای اولین وظیفه فیفا -یعنی حفظ سلامت بازیکنان- می‌دانند و مخالفان، معتقدند فوتبال را از ضرب آهنگ و ماهیت سنتی خود دور می‌کند. فیفا برای نخستین بار در تاریخ جام جهانی اعلام کرد که در تمامی ۱۰۴ مسابقه این تورنومنت و صرف‌نظر از شرایط آب‌وهوایی، در دقیقه ۲۲ هر نیمه یک وقفه سه دقیقه‌ای برای نوشیدن آب و بازیابی انرژی و نظم تنفسی بازیکنان در نظر گرفته می‌شود. این قانون حتی در ورزشگاه‌های سرپوشیده و مجهز به سیستم تهویه نیز اجرا خواهد شد.

در نگاه نخست، دلیل این تصمیم کاملاً منطقی است. مطالعات علمی و گزارش‌های اقلیمی نشان داده‌ که بخش قابل توجهی از مسابقات این جام در معرض تنش گرمایی قرار دارند و این موضوع می‌تواند علاوه بر تاثیر منفی روی عملکرد بازیکنان و در نتیجه کیفیت مسابقات، خطر گرمازدگی را هم افزایش دهد. از منظر پزشکی، کم‌آبی بدن حتی در سطحی محدود، می‌تواند روی تمرکز، تصمیم‌گیری، استقامت و عملکرد عضلانی بازیکنان تأثیر منفی بگذارد و در فشار گرمایی، تأمین آب و الکترولیت‌ها می‌تواند از افت عملکرد و آسیب‌های جدی جلوگیری کند.

اما از منظر فنی این تصمیم عملاً ساختار سنتی فوتبال را تغییر می دهد. از روز تولد فوتبال تا امروز، مسابقه در دو نیمه ۴۵ دقیقه‌ای بدون توقف، برگزار شده ولی اکنون به چهار بخش تقریباً ۲۲ دقیقه‌ای تقسیم و بجای ۱۵ دقیقه وقت استراحت بین دو نیمه، حالا ۲۱ دقیقه در ۳ مقطع زمانی استراحت داریم.

بسیاری مربیان -مثل دشان یا گارسیا- از این قانون استقبال کرده‌اند، زیرا در جریان بازی هم مثل بین دو نیمه فرصت آنالیز ضعف و قوت خود و حریف و اصلاح آرایش تیمی و انتقال نکات تاکتیکی را پیدا می‌کنند. اما در مقابل، تعدادی از بازیکنان و کارشناسان برجسته فوتبال اروپا دیدگاه متفاوتی دارند.

آن‌ها معتقدند ریتم طبیعی فوتبال، مهم‌ترین ویژگی این ورزش است و هرگونه توقف “برنامه‌ریزی‌” شده می‌تواند جریان مسابقه را مختل کند. امثال ویرجیل فن‌دایک معتقدند هر نوع وقفه‌ پیش بینی به ضرر کیفیت بازی تمام می شود.

یکی از مهم‌ترین پیامدهای فنی هایدریشن بریک، تغییر مومنتوم بازی است. در فوتبال مدرن که همه به علم مجهز و بازیها بسیار نزدیک و تاکتیک‌ها مشخص است، بسیاری از گل‌ها روی اشتباه و در بازه‌های فشار روانی و بدنی به ثمر می‌رسند. حالا هر تیم تحت فشار با رسیدن به دقیقه ۲۲ و ۶۸ عملاً فرصت تنفس و بازسازی ساختار دفاعی خود را به دست می آورد. مربیان نیز می‌توانند در میانه بازی اشکالات تاکتیکی را برطرف کنند.

اما شاید جنجالی‌ترین بخش ماجرا به مسائل تجاری مربوط باشد. آنجا که این وقفه‌ها فرصت پخش تبلیغات تلویزیونی مضاعف را ایجاد می کنند. منتقدان می‌گویند فوتبال در حال نزدیک شدن به الگوی لیگ های آمریکایی مانند NFL و NBA است! یعنی بجای تاثیر فوتبال روی فرهنگ آمریکایی، از آنها تاثیر می گیرد!

در مجموع، هایدریشن بریک را می‌توان یکی از مهمترین چالش ها و تغییرات ساختاری فوتبال در سال‌های اخیر دانست. شمشیری دو لبه که هنوز برای صدور حکم نهایی قضاوت درباره آن زود است. باید صبر کنیم تا جام جهانی ۲۰۲۶ به پایان برسد و مشخص شود این وقفه‌ها به سود سلامت بازیکن بود یا آغازگر ورود فوتبال به عصر جدیدی از تبلیغات تلویزیون‌ محور!